PGS.TS. Đặng Bá Lãm:Tự chủ Đại học gồm cả bậc Cao đẳng

.
Diễn đàn trí thức
PGS.TS. Đặng Bá Lãm:Tự chủ Đại học gồm cả bậc Cao đẳng (Diễn đàn trí thức) - Tự chủ Đại học giúp Việt Nam có điều kiện tăng trình độ KH&CN của mình trên thế giới.
  • Thiếu lộ trình, không thể tự chủ Giáo dục Đại học
  • Tự chủ Đại học không lo tự chủ tài chính

PGS.TS Đặng Bá Lãm, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược khoa học giáo dục, Hiệp hội các trường ĐH, CĐ Việt Nam cho biết, hiện nay đang bàn cãi nhiều về mô hình tự chủ ĐH đối với 2 trường ĐH quốc gia tại Việt Nam: Đó là các cơ sở  Giáo dục Đại học (GDĐH) 2 cấp hay trường ĐH nằm trong trường ĐH.

PGS.TS. Dang Ba Lam:Tu chu Dai hoc gom ca bac Cao dang
PGS.TS Đặng Bá Lãm, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược khoa học giáo dục, Hiệp hội các trường ĐH, CĐ Việt Nam

Khi đó tự chủ ĐH là cho cấp nào? Cũng không nên dùng từ ĐH để chỉ các cơ sở giáo dục ĐH này vì không phù hợp.

Các cơ sở giáo dục ĐH đều có thể tự gọi mình là “Đại học”. Ví dụ: Đại học Bách khoa Hà nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Khoa học tự nhiên,…). Thực chất đó là tổ hợp các trường ĐH vì vậy nên gọi các cơ sở này là “Tổ hợp trường ĐH” như định nghĩa ghi trong Dự thảo luật.

Khi đã coi một cơ sở GDĐH là một trường thì cơ cấu tổ chức của trường như hội đồng trường, các khoa (dù có tên gọi là gì: viện, trường, khoa…) đều được quy định như các trường ĐH khác. Điều đó sẽ tạo ra sự nhất quán và dễ hiểu trong hệ thống ĐH nước ta.

Bên cạnh đó, vị chuyên gia cho biết, ở Việt Nam còn "nhập nhèm" giữa bậc CĐ và bậc ĐH khi soạn thảo Dự thảo Luật Giáo dục Đại học nên gây  trở ngại cho sự liên thông giữa các trình độ đào tạo.

Theo PGS.TS. Đặng Bá Lãm, GDĐH  là giáo dục các trình độ cao đẳng, đại học, thạc sĩ và tiến sĩ để cấp bằng trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Theo đúng thông lệ quốc tế trình độ cao đẳng thuộc GDĐH (Khung trình độ ASEAN và ISCED-2011 do UNESCO ban hành và có hiệu lực từ 2014).
Theo ISCED, Đoạn 200 thì “GDĐH bao gồm những gì người ta gọi
là hàn lâm, đồng thời cũng bao gồm giáo dục nghề nâng cao hoặc giáo dục nghề
nghiệp, bao gồm các cấp độ 5,6,7 và 8 có tên gọi là hệ cao đẳng, cử nhân hoặc
tương đương, thạc sỹ và tiến sỹ hoặc tương đương”.

Như vậy, việc thiết kế kệ thống ĐH  trong luật phải theo thông lệ quốc tế và không phụ thuộc việc Chính phủ phân công việc quản lý nhà nước cho các Bộ.

KH&CN yếu kém hơn nước bạn: Cần tự chủ Đại học

PGS.TS Đặng Bá Lãm cho rằng, khi bàn luận về tự chủ ĐH, giới khoa học trong nước thảo luận sôi nổi về tài chính, tuyển sinh, chương trình đào tạo... chứ ít người quan tâm đến nhiệm vụ trước mắt của các trường Đại học là sáng tạo khoa học. Điều đó theo ông là dễ hiểu bởi so với đào tạo thì các hoạt động khoa học tại trường ĐH ở nước ta vẫn là thứ yếu.

"Kinh phí đã ít, nhiệm vụ lại không bắt buộc. Các trường ĐH tập trung vào hoạt động đào tạo, còn hoạt động khoa học tiến hành đến đâu hay đó. Một nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng, các trường ĐH nước ta chiếm khoảng 70% nhân lực khoa học trình độ cao, nhưng chỉ có được 12% kinh phí từ ngân sách khoa học nhà nước" - PGS.TS. Đặng Bá Lãm nhận định.

Trường ĐH tự chủ trong thực hiện sứ mệnh của mình về đào tạo, hoạt động khoa học (Nói gộp lại là hoạt động học thuật) và tự chủ trong các điều kiện để thực hiện sứ mệnh trên các mặt: cơ cấu tổ chức, nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất.

Cần tập trung bàn sâu hơn về tự chủ trong thực hiện sứ mệnh của trường ĐH với 2 chức năng chính là đào tạo và hoạt động khoa học.

Ở các trường Đại học Liên Xô trước đây, hai chức năng này thường tách rời nhau, trong đó chức năng hàng đầu của trường ĐH là đào tạo, còn chức năng hoạt động khoa học là thứ yếu vì chức năng này chủ yếu được giao cho hệ thống viện nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm khoa học, các nhiệm vụ nghiên cứu lớn cũng như nhân lực và tài chính khoa học tập trung vào hệ thống các viện này.

Trong khi đó ở các nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ, cả hai chức năng này đều hoàn toàn thuộc các trường ĐH. Trường ĐH không chỉ là cỗ máy đào tạo nhân lực trình độ cao mà còn là cổ máy sản xuất tri thức. Trong hai chức năng đó thì kết quả thực hiện chức năng hoạt động khoa học quyết định vị thế của trường ĐH trong hệ thống ĐHQG và quốc tế. Xếp hạng các trường ĐH trong phạm vi quốc tế chủ yếu dựa trên các tiêu chí về thành tựu khoa học.

Sở dĩ hoạt động khoa học có vị trí cao như vậy vì tri thức khoa học là nền tảng
của giáo dục nói chung và của đào tạo ĐH nói riêng: đào tạo ĐH  là hoạt động chuyển tải tri thức do hoạt động nghiên cứu khoa học sản sinh ra, danh mục ngành đào tạo ĐH dựa trên danh mục các môn khoa học.

Ở nước ta đã đặt mục tiêu khoa học, công nghệ cùng với giáo dục, đào tạo là quốc sách hàng đầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS. Đặng Bá Lãm, điều đó chưa thực sự đi vào cuộc sống.

Từ việc thiếu mục tiêu này, nên KH&CN Việt Nam vẫn chưa thể so sánh với nước ngoài. 

Bằng chứng là ở, hằng năm tỉ lệ ngân sách nhà nước đầu tư cho lĩnh vực này khoảng 1,5%, tương đương 700 triệu USD. Trong lúc đó Hàn Quốc đầu tư cho KH&CN 28.288 triệu USD (Năm 2006), gần gấp đôi Liên bang Nga (16.669 triệu USD), nước thừa kế vị thế cường quốc khoa học của Liên Xô trước đây. Nếu tính trên đầu người thì đầu tư cho khoa học của Hàn Quốc gấp 10 lần Nga và gấp khoảng 80 lần Việt Nam. Điều đó chứng tỏ bằng thực tế Hàn Quốc có quyết tâm rất cao dựa vào KH&CN để phát triển nhanh đất nước.

adasia-->
Nguồn: baodatviet.vn