PGS.TS.Đặng Quốc Bảo: Chỉ trao tự chủ khi đã kiểm định trường

.
Diễn đàn trí thức
PGS.TS.Đặng Quốc Bảo: Chỉ trao tự chủ khi đã kiểm định trường (Diễn đàn trí thức) - Một trường Đại học phải đạt tiêu chuẩn, đã qua kiểm định, thể hiện trách nhiệm giải trình mới được trao quyền tự chủ
  • GS.TS Nguyễn Ngọc Phú: Thế giới tự chủ Đại học từ lâu
  • PGS.TS. Đặng Bá Lãm:Tự chủ Đại học gồm cả bậc Cao đẳng

PGS.TS. Đặng Quốc Bảo cho biết, cùng ThS. Nguyễn Thị Huệ cho biết, Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội đang đi tìm con đường tự chủ và trong quá trình nghiên cứu tài liệu đã thấy  một Sắc lệnh của Hồ Chủ tịch ký ngày 10/10/1945 về việc thiết lập một Quỹ tự trị, gồm các "tiền trợ cấp của Chính phủ, của các địa phương", "nhận các động sản, bất động sản của tư nhân quyên cho" giành cho trường Đại học Việt Nam. Việc quản trị Quỹ này "do một Hội đồng quản trị" thực hiện.

PGS.TS.Dang Quoc Bao: Chi trao tu chu khi da kiem dinh truong
PGS.TS. Đặng Quốc Bảo

Theo ông, ngay từ những ngày đầu thành lập nước, từ "tự trị", "quản trị" trong Giáo dục đã được sử dụng. Do đó, cần nhìn thẳng, nhìn thật vào tự chủ Giáo dục Đại học hiện nay để có điều chỉnh quy định phù hợp. 

Vị chuyên gia cho rằng, muốn có một “Nhà nước kiến tạo” thì phải có nền giáo dục kiến tạo và nhà trường kiến tạo.

Có nhiều tiêu chí cho “Nhà trường kiến tạo”, song có một tiêu chí tổng quát: Nhà trường đó không ngừng được mở rộng quyền tự chủ và nâng cao sự giải trình trách nhiệm xã hội.

Qua đó, PGS.TS. Đặng Quốc Bảo nếu 5 vấn đề về tự chủ.

Thứ nhất, quyền tự chủ và giải trình trách nhiệm của Nhà trường

Về bản chất của việc thực hiện Quyền tự chủ và Giải trình trách nhiệm của nhà trường là xây dựng được nhà trường dân chủ, xã hội dân chủ.

Nhà trường nào ngày nay cũng đều phải gắn với cộng đồng. Thành công của việc hiện thực quyền tự chủ và giải trình trách nhiệm lại thúc đẩy sự phát triển xã hội dân chủ và tự do trách nhiệm.
 
Ông dẫn lời nhà bác học thiên tài Albert Einstein (1890 – 1952) đã chỉ ra: “Đối với con người, kiến thức không quan trọng lắm. Để có kiến thức con người không cần đến Đại học. Cái đó người ta có thể học từ sách. Giá trị của giáo dục Đại học không nằm ở chỗ học thuộc lòng thật nhiều kiến thức mà ở chỗ lập luận tư duy, cái mà người ta không bao giờ học được từ sách giáo khoa, bởi vì tất cả những gì vĩ đại và cao quý đều được tạo ra bởi cá nhân trong sự phấn đấu tự do”.

Giải trình trách nhiệm của nhà trường hướng tới ba đối tượng: với người học và cha mẹ học sinh; với cấp trên trực tiếp quản lý nhà trường; với các bên liên đới, cộng tác xây dựng nhà trường.

Thứ hai, “Quyền tự chủ và giải trình trách nhiệm” tại các nhà trường như “Tay ga” và “Tay phanh” cho cỗ xe trên đường thiên lý.

“Tự chủ” được ví như Tay ga còn “Giải trình” ví như Tay phanh. “Ga” càng bốc thì “Phanh” phải càng nhạy. Có thế trên đường, xe mới vận hành nhanh và an toàn.

Theo ông, Nhà trường thực hiện quyền tự chủ trên ba lĩnh vực: Tự chủ học thuật, Tự chủ tài chính, Tự chủ nhân sự.

Ba mặt này phải vận hành đồng bộ, hòa quyện vào nhau, trong đó tự chủ học thuật là mục tiêu phát triển nhà trường, tự chủ tài chính là động lực phát triển nhà trường, còn tự chủ nhân sự là nền tảng phát triển nhà trường.

Ở nước ta hiện nay tự chủ tài chính cần đi trước một bước vì có “Tự chủ tài chính” thì mới thúc đẩy các tự chủ khác.

Tự chủ tài chính không có nghĩa là Nhà nước không có đầu tư gì nên hoàn toàn không để Nhà trường bị động.

Tự chủ học thuật cho phép nhà trường được đề ra các chương trình cơ bản. Các chương trình này phải tuân thủ hệ giá trị của sự phát triển đất nước và cộng đồng.

Tự chủ nhân sự cho phép nhà trường ngoài đội ngũ giáo viên cơ hữu nòng cốt còn có cả đội ngũ giáo viên thỉnh giảng.

Thứ ba, thiết chế “Hội đồng trường” có chức năng như “Ủy ban Mặt trận Tổ quốc” trong đời sống xã hội.

Chủ tịch “Hội đồng trường” không trùm lên Hiệu trưởng/Bí thư đảng ủy mà hỗ trợ cho Hiệu trưởng/Bí thư Đảng ủy thực thi "công lý" trong nhà trường.

Hội đồng trường và Chủ tịch hội đồng trường hỗ trợ cho Hiệu trưởng/Bí thư Đảng ủy thực hiện sự giám sát theo 4 mức: Giám sát tư vấn, Giám sát hỗ trợ, Giám sát phản biện, Giám sát kiểm tra.

"Hội đồng trường" phải hoạt động cho mục tiêu nhà trường thực hiện quyền tự chủ và giải trình trách nhiệm thì mới không “Hữu danh vô thực”.

Thứ tư, thực hiện tốt việc kiểm định mới trao quyền tự chủ.

Hiện đang có phong trào các nhà trường thực hiện việc kiểm định bao gồm Đánh giá trong và Đánh giá ngoài với hoạt động của nhà trường. Cần gắn chặt chẽ hai công việc: Kiểm định và trao quyền tự chủ cho nhà trường. Chỉ trao quyền tự chủ cho nhà trường nào đã qua kiểm định và được xác định đạt yêu cầu chứ không phải nhà trường nào cũng được thực hiện tự chủ.

Kiểm định chất lượng tại các nhà trường gắn liền với QC (kiểm tra chất lượng), QA (Đảm bảo chất lượng) và TQM (Quản lý chất lượng tổng thể). TQM thực chất là xây dựng được văn hóa chất lượng.  Một nhà trường thực hiện được sự tự chủ và giải trình trách nhiệm sóng đôi với nhau thì Đội ngũ nhà trường phải là Tổ chức biết học hỏi (Learning Organization).

Đó là tập thể mà mỗi thành viên biết thực hiện 4H và 3S. 4H bao gồm: Học, Hỏi, Hiểu, Hành. 3S bao gồm: Sống có kỷ cương (làm theo luật và qui chế), Sống thân ái/Hợp tác (sống có tình thương, nhường nhịn), Sống trách nhiệm (sống gắn bó như một teamwork).

Thứ năm, ba vai trò của Hiệu trưởng xây dựng được nhà trường tự chủ/ giải trình trách nhiệm một cách đích thực.
 
Nhà trường chỉ thực hiện quyền tự chủ và giải trình trách nhiệm một cách thực chất khi người Hiệu trưởng tròn vai ở cả ba vị trí: Nhạc trưởng (với đội ngũ giảng viên/giáo viên);  Chỉ huy quân đội (với sinh viên, với người học); Huấn luyện viên bóng đá (cán bộ phòng ban).

Cúc Phương

adasia-->
Nguồn: baodatviet.vn