Tự chủ Đại học: Tự chủ chuyên môn thế nào?

.
Diễn đàn trí thức
Tự chủ Đại học: Tự chủ chuyên môn thế nào? (Diễn đàn trí thức) - Trường Đại học được tự chủ về chuyên môn phải đảm bảo nguồn lực lao động trí thức cho xã hội trong thời đại mới.
  • Châu Âu làm tự chủ Đại học thế nào?
  • TS. Lê Viết Khuyến: Không cần các Bộ chủ quản trường ĐH

Tham gia thảo luận tại Diễn đàn khoa học "Tự chủ trong giáo dục Đại học - những vấn đề đặt ra" do Liên hiệp Hội Việt Nam tổ chức, GS.TSKH. Lê Du Phong - nguyên Quyền Hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân đã nêu lên điều quan trọng nhất của tự chủ Đại học.

Tu chu Dai hoc: Tu chu chuyen mon the nao?
GS.TSKH. Lê Du Phong

Theo ông Lê Du Phong, tự chủ Đại học là một vấn đề cần thiết đối với sự phát triển và uy tín của trường Đại học trong xã hội. Nhưng thực tế cho thấy, việc tự chủ Đại học hiện nay chưa đạt được kết quả tốt bởi quy định một đằng, thực hiện một nẻo hoặc là do lợi ích nhóm tạo nên. Đó là khi quyền lợi của một nhóm hoặc cá nhân trong trường Đại học được đặt lên trên những quy định, văn bản quản lý khiến cho khái niệm tự chủ của các trường Đại học không được hiểu đúng, không được nhận thức đủ.

Ba điều kiện rất quan trọng mà theo GS.TS. Lê Du Phong nhận thấy qua kinh nghiệm quản lý về tự chủ Đại học là: hệ thống luật pháp đầy đủ, đồng bộ, chặt chẽ, rõ ràng và minh bạch; nhận thức đúng về tự chủ; trường Đại học có nền quản trị Đại học tốt.

Không đảm bảo đủ 3 điều kiện này thì việc tự chủ Đại học sẽ trở thành "thảm họa": tài sản thất thoát, tham nhũng khó kiểm soát...

Lý giải lập luận này, ông Phong cho rằng, tự chủ Đại học dựa trên 5 vấn đề: tự chủ chuyên môn (đào tạo và khoa học), tự chủ tổ chức cán bộ, tự chủ tài chính, tự chủ cơ sở vật chất, tự chủ hợp tác quốc tế.

Việc quy định những nội dung tự chủ này được soạn thảo sao cho có lợi nhất cho lợi ích của cơ quan quản lý.  Do đó, để tự chủ Đại học có hiệu quả nhất, các văn bản quy định phải được soạn thảo một cách chặt chẽ, đầy đủ và minh bạch.

Ví dụ quy định về tự chủ chuyên môn của trường Đại học. Các sinh viên theo học chương trình chính quy phải học bao gồm các "môn bắt buộc" có tổng thời gian gần một năm học. Trong khi đó, nếu học theo chương trình tiên tiến của Trường (thực hiện theo Dự án Quốc gia đối với trường Kinh tế Quốc dân) thì không phải học những môn này.

Như vậy, nếu các sinh viên... không có điều kiện để theo đuổi học phí cao ở chương trình tiên tiến thì coi như đã.. thiệt hơn gần một năm học.

"Có đề nghị thay hẳn một năm đào tạo đó bằng đào tạo tiếng Anh thì chắc chắn chất lượng sinh viên sẽ cao hơn nhiều... Như vậy, xảy ra một sự bất bình đẳng ở ngay trong chính ngôi trường mà các em đang theo học. Cuối cùng những con em... nhà nghèo lại bị thiệt thòi hơn" - GS.TS. Lê Du Phong nhận định.

Trong một trường Đại học còn có các khóa đào tạo khác nhau, gây sự bất bình đẳng như vậy thì ở các trường khác nhau sẽ còn bất bình đẳng thế nào. Nếu đâu đâu cũng thấy chương trình tiên tiến - biểu hiện của trường Đại học tự chủ thì liệu chất lượng của sinh viên sẽ được đánh giá ra sao?

GS.TS. Lê Du Phong cho rằng, tự chủ Đại học là rất cần thiết nhưng phải đảm bảo hết sức chặt chẽ, kỹ lưỡng, đánh giá đi đánh giá lại về quy định mới tiến hành làm. Đừng quá vội vàng làm rồi thử nghiệm, rồi đánh đổi bằng một cái giá quá đắt là tương lai của sinh viên.

Có chung một phần quan điểm trên, GS.TS. Nguyễn Lân Dũng - nguyên ĐBQH cho rằng, câu chuyện về Đại học là vẫn đề cấp bách phải bàn tới bởi số lượng sinh viên theo học, thực trạng các trường Đại học, tỷ lệ sinh viên thất nghiệp... đã trở thành vấn đề đáng chú ý trong xã hội.

Hiện nay, mỗi một huyện đã đều có ít nhất một trường Phổ thông hoặc ít cũng phải 2, 3 trường. Mỗi trường 2.000- 3.000 em và các em sau khi tốt nghiệp đều mong ước vào Đại học. Việt Nam cũng đã có 36 trường Đại học, chưa kể các trường Cao đẳng đáp ứng phần nào nhu cầu này.

Đáng nói là con số thống kê vừa qua, Việt Nam có hơn 200.000 sinh viên tốt nghiệp Đại học mà không tìm được việc làm. Do đó, cần thiết phải xem lại cách quản lý, vận hành của các trường Đại học ở Việt Nam.

Rõ ràng là các trường đã đến lúc có quyền chủ động hơn. Trong đó, Nhà nước sẽ kiểm soát quyền tự chủ của trường Đại học.  Một bên là Nhà nước có quyền kiểm soát các trường xem có thực hiện đúng Luật Giáo dục Đại học hay không. Nhà nước cũng kiểm soát sự công bằng của các trường Đại học với nhau.

Các vấn đề mà các trường Đại học lo ngại hiện nay, theo GS.TS. Nguyễn Lân Dũng, đều rất dễ giải quyết vì khi được trao quyền tự chủ thì các vấn đề về tài chính là không đáng lo bởi vẫn có sự hỗ trợ của Nhà nước, vấn đề tổ chức, nhân sự cũng không cần bàn cãi bởi đó là điều tất yếu khi trường ĐH phải tự tính toán được.

Nhưng điều quan trọng nhất là tự chủ về học thuật thì hiện nay chưa được quy định rõ ràng.

Tu chu Dai hoc: Tu chu chuyen mon the nao?
GS.TS. Nguyễn Lân Dũng

"Có trường Đại học muốn dành 1 năm để dạy tiếng Anh cho sinh viên, bỏ hoàn toàn các môn phụ - những môn học này có các trường chuyên đào tạo rồi" - GS.TS. Nguyễn Lân Dũng cho hay.

Vị chuyên gia nhận định, trường Đại học có tự do học thuật mới có thể tự chủ được. Vấn đề đặt ra là khi nào các trường mới được tự chủ về việc dạy cái gì, dạy thế nào cho sinh viên để sau khi ra trường, lực lượng này trở thành nòng cốt của xã hội?

Cúc Phương

adasia-->
Nguồn: baodatviet.vn